Cô Chín – Hình tượng và truyền thuyết
Cô Chín, hay còn gọi là Cô Chín Sòng Sơn, là một vị Thánh Cô thuộc Tứ phủ Thánh Cô trong hệ thống Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam có mối quan hệ gắn bó với Tứ phủ. Thánh Cô thường được tôn vinh là những phụ nữ tinh thần, hiền lành, với vẻ ngoài giống tiên nữ, thường theo hầu các Mẫu hoặc các Chầu.
Cô Chín được cho là có nhiều sức mạnh phi thường, cô là một trong những hầu Mẫu Sòng và có khả năng xem bói, quẻ.
Trong truyền thống dân gian, cô Chín được cho là con thứ chín của Ngọc Hoàng Thượng Đế (hay còn gọi là Cửu Thiên Huyền Nữ). Cô được mô tả là một tiên nữ từ trời giáng xuống, từng theo hầu Mẫu Sòng. Tuy nhiên, người dân thường coi cô là một yêu quái và cố gắng loại bỏ cô. Sau đó, cô đã trở về với Ngọc Hoàng, nhưng không tránh khỏi sự ngu dại và điên khùng. Theo truyền thuyết, cô gây ra nhiều biến cố không hay, từ việc lội dưới suối đến việc trèo lên cây, cô luôn mang hình hài nửa người nửa ma.
Một câu chuyện khác về cô Chín kể rằng: Cô Chín là tiên nữ hầu Mẫu tại đền Sòng, cai quản chín Giếng. Cô lang thang khắp nơi trên trời đất. Khi đến vùng Thanh Hóa, cô bị cuốn hút bởi cảnh đẹp ở đây, cô cùng các tiên nữ khác tụ tập lại, dùng gỗ cây sung xây nhà và cây si để làm võng.
Cúng cô Chín ngày nào?
Ngày cúng cô Chín là ngày:
- 26/2 âm lịch: Lễ hội rước kiệu từ đền Sòng Sơn sang đền cô Chín sau đó tới đèo Ba Dội.
- 9/9 âm lịch: Lễ hội chính của đền cô Chín.
Cô tài phép biến hóa hiển thánh nhiều nơi nên ở nơi đó người ta lập đền thờ cô. Ví dụ cô Chín suối rồng- Hải Phòng, cô Chín âm dương- Ninh Bình, cô Chín thượng- Bắc Giang, cô Chín Đồng Mỏ hay cô Chín Tây Thiên. Tất cả đều là một.
Cách chuẩn bị lễ, mâm cúng cô Chín
Mâm cúng cô Chín có thể là mâm cúng chay hoặc mặn tùy thuộc vào sở thích của mỗi người. Lễ vật không cần phải quá phức tạp, xa hoa:
- Mâm cúng chay: 1 bó hoa, xôi chè, vàng mã (cành vàng, cành bạc),…
- Mâm cúng mặn: 1 bó hoa, gà luộc hoặc heo quay, vàng mã (giày hoa, quần áo),…
Văn khấn cô Chín giếng
Con Nam Mô A Di Đà Phật!
Con Lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con Nam Mô thường trụ thập phương Phật
Con Nam Mô thường trụ thập phương Pháp
Con Nam Mô thường trụ thập phương Tăng
Con sám hối con lạy Phật Tổ Như Lai
Con sám hối con lạy Phật Thích Ca
Con sám hối con lạy Phật Bà Quan Thế Âm Bồ tát ma ha tát
Con nam mô a di đà Phật
Con sám hối Thiên phủ, Nhạc phủ, Thoải phủ, Địa phủ, Công đồng Tứ phủ vạn linh
Con lạy Ngọc Hoàng Thượng đế
Con lạy Vua Cha Bát Hải Đồng Bằng
Con lạy Quan Nam Tào, Bắc đẩu
Con Lạy Tứ vị Chúa tiên, tứ vị thánh Mẫu: Mẫu cửu trùng thiên, Phủ giày Quốc Mẫu, Mẫu nghi thiên hạ, Sòng Sơn Quốc Mẫu, Sơn Lâm Đông Cuông Quốc Mẫu, Sơn Lâm Bắc Lệ Thánh Mẫu, Thuỷ Cung Thánh Mẫu.
Con lạy Tứ vị Vua Bà Cờn Môn
Con lạy Đức Ông Trần triều hiển thánh Hưng Đạo Đại Vương, Đức Ông đệ tam Cửa Suốt, Nhị vị vương Cô, Cô bé Cửa Suốt, Cậu bé Cửa Đông.
Con lạy Tam vị chúa mường
Chúa mường đệ nhất tây thiên
Chúa mường đệ nhị Nguyệt Hồ
Chúa mường đệ tam Lâm Thao
Chúa Năm Phương bản cảnh
Con lạy Ngũ vị Tôn Ông Hội Đồng Quan Lớn
Quan lớn đệ nhất
Quan lớn đệ nhị giám sát
Quan lớn đệ tam Lảnh giang
Quan lớn đệ tứ khâm sai
Quan lớn đệ ngũ tuần tranh
Con lạy Tứ Phủ Chầu Bà
Chầu bà đệ nhất, Chầu bà đệ nhị Đông Cuông
Chầu đệ tam thoải phủ, Chầu Thác Bờ
Chầu đệ tứ khâm sai quyền cai bốn phủ
Chầu Năm Suối Lân, Chầu Sáu Lục Cung Nương
Chầu Bảy Kim Giao, Chầu Tám Bát nàn Đông Nhung
Chầu Cửu Đền Sòng, Chầu Mười Đồng Mỏ Chi Lăng
Chầu Bé Công Đồng Bắc Lệ
Con lạy Tứ Phủ Ông Hoàng
Ông Hoàng Cả, Ông Đôi Triệu Tường, Ông Hoàng Bơ
Ông Hoàng Bảy Bảo Hà, Ông Tám Bắc Quốc Suối Mỡ
Ông Chín Cờn Môn, Ông Mười Nghệ An
Con Lạy Tứ phủ Thánh Cô Chín Sòng Sơn
Con lạy quan thủ gia chầu bà thủ bản đền. Quan đứng đầu đồng, chầu cai bản mệnh. Hội đồng các quan, hội đồng các giá trên ngàn dưới thoải. 12 cửa rừng 12 cửa bể.
Con Lạy Chúa sơn lâm sơn trang. Ông Thanh xà bạch xà cùng các cô tiên nàng chấp lễ chấp bái. Con lạy táo quân quan thổ thần. Bà Chúa đất, bà chúa bản cảnh cai quản bản đền hoãn tĩnh linh đền.
Hôm nay là ngày ……… tháng ………. Năm Canh Tý
Tín Chủ ……………..Tuổi ………….
Ngụ Tại ………………………………
Con xin: …………………………………
Lưu ý khi cúng cô Chín giếng
- Khi cúng Cô Chín Giếng, bạn hãy định sẵn điều mong ước của mình trong tâm để thỉnh cầu.
- Trái cây cúng Cô Chín Giếng nên cúng những loại quả lẻ như cam, bưởi,… không cúng những loại quả chùm như nho, nhãn, vải,…
- Vì cô Chín rất thích hoa nên mâm lễ của bạn nên có những loài hoa có màu hồng, đỏ.
- Nếu không chuẩn bị kịp lễ cúng, bạn có thể mua ở ngoài cửa đền.
