Ban Sơn Trang thường được thờ tự tại các đền phủ và chùa. Gia chủ thường tìm đến chùa để cầu nguyện, xin ơn lành và dâng lễ tại Ban Sơn Trang. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rõ Ban Sơn Trang là nơi thờ phụng những ai? Ý nghĩa, lễ vật và cách văn khấn Ban Sơn Trang như thế nào? Chính vì vậy, các gia chủ thường gặp tình trạng chuẩn bị thiếu sót.
Mỗi nghi lễ tại các ban thờ trong chùa đều mang ý nghĩa riêng biệt. Vì vậy, để đảm bảo nghi lễ mang đầy đủ ý nghĩa, gia chủ nên nghiên cứu kỹ trước khi đến chùa. Mọi thắc mắc về Ban Sơn Trang sẽ được Đồ Cúng Việt giải thích qua bài viết sau đây.
Khám phá về Ban Sơn Trang
Ban Sơn Trang, còn được gọi là Cung Sơn Trang hay Động Sơn Trang, là một trong những nghi thức thờ cúng cổ xưa của người Việt, xuất hiện từ thời Âu Lạc khoảng 2000 năm trước. Ngày nay, tín ngưỡng thờ Ban Sơn Trang thường được kết hợp với nghi thức thờ Tứ Phủ.
Nguyên nhân được giải thích như sau:
Khi có sự xuất hiện của Mẫu Liễu Hạnh, triều đình nhà Lê đã phong Chúa Sơn Trang danh hiệu “Lê Mại Đại Vương”. Từ đó, Chúa Sơn Trang trở thành Mẫu Thượng Ngàn, vị trí thứ hai trong Tam Tòa Thánh Mẫu. Do đó, tín ngưỡng thờ Tứ Phủ đã trở thành sự kết hợp hài hòa giữa tục thờ Mẫu Liễu Hạnh và tục thờ Sơn Trang.
Tham khảo thêm: [Văn khấn Tứ Phủ]: Chuẩn Tâm Linh, Ngắn Gọn và Đầy Đủ Nhất
Ban Sơn Trang được thờ phụng ai?
Theo truyền thống dân gian, Chúa Sơn Trang thường cư ngụ tại các Cung Sơn Trang, hay được gọi là Tam Tòa Sơn Trang, bao gồm:
- Đệ Nhất Sơn Trang: Thanh Sơn Đại Vương Bạch Anh Quản Trưởng Sơn Lâm Công chúa Lê Mại Đại Vương.
- Đệ Nhị Sơn Trang: Diệu Tín Thiền Sư La Bình Công chúa.
- Đệ Tam Sơn Trang: Diệu Nghĩa thiền sư Quế Hoa công chúa.
Ba vị này đều là hiện thân của Mẫu Thượng Ngàn, hay còn được gọi là Lâm Cung Thánh Mẫu, vị thánh Mẫu quản lý Tam Thập Lục Động, Thập Nhị Tiên Nàng và Bát Bộ Sơn Trang.
Tìm hiểu về Bát Bộ Sơn Trang
Bát Bộ Sơn Trang là danh xưng dành cho tám vị tướng trên sơn trang làm trợ thủ cho Mẫu Thượng Ngàn. Theo truyền thuyết, họ cũng là những vị tướng từng hỗ trợ An Dương Vương và sau này giúp đỡ Hai Bà Trưng cũng như các triều đại Lý, Trần, Lê.
Theo truyền thuyết, Mẫu Thượng Ngàn có hôn phối với một người họ Đỗ ở Đồng Đăng, sinh ra ông Đỗ Đống. Sau này, ông Đỗ Đống kết duyên với bà Nguyễn Thị Tươi và sinh ra tám tướng Sơn Trang. Tám tướng Sơn Trang bao gồm:
- Đỗ Trinh: Tướng cả, giúp An Dương Vương địch quân Tần và xây thành Cổ Loa.
- Đỗ Triệu: Tướng thứ hai, trợ giúp Hai Bà Trưng chống quân Hán.
- Đỗ Hiệu: Tướng thứ ba, giúp vua Lý Thái Tổ chống quân Tống.
- Đỗ Trung: Tướng thứ tư, tham gia đánh bại quân Nguyên Mông dưới thời Trần Thái Tông.
- Đỗ Bích: Tướng thứ năm, đồng hành với vua Lê Lợi chống quân Minh.
- Đỗ Trương: Tướng thứ sáu, trợ giúp vua Lê Thánh Tông trong việc mở mang văn hóa và lãnh thổ.
- Đỗ Cường: Tướng thứ bảy, chiến đấu cùng vua Quang Trung đánh quân Thanh.
- Đỗ Dũng: Tướng thứ tám, trợ giúp vua Gia Long thống nhất Việt Nam sau thời kỳ loạn lạc.
Danh sách 12 Cô Sơn Trang là những ai?
- Cô Cả Núi Dùm.
- Cô Đôi Bắc Lệ.
- Cô Bơ Thượng Ngàn.
- Cô Tư Ỷ La.
- Cô Năm Đồng Tiền.
- Cô Sáu Đồi Ngang.
- Cô Bảy Thượng Ngàn.
- Cô Tám Thượng Ngàn.
- Cô Chín Thượng Ngàn.
- Cô Mười Suối Ngang.
- Cô Mười Một Đồng Nhân.
- Cô Mười Hai Thượng Ngàn.
Khám phá về nguồn gốc Chúa Sơn Trang là ai?
- Sơn Trang Đệ Nhất: Thanh Sơn Đại Vương Bạch Anh Quản Trưởng Sơn Lâm Công chúa Lê Mại Đại Vương. Bà xuất hiện từ núi Tam Đảo, cùng quân Mường phá vòng vây cho kinh đô Bạch Hạc khi giặc tấn công thời vua Hùng
- Sơn trang Đệ Nhị: Diệu Tín Thiền Sư La Bình Công chúa. Là tướng của Hai Bà Trưng, một nhân vật…Mường vùng Bạch Hạc, nơi diễn ra cuộc khởi nghĩa
- Sơn Trang Đệ Tam: Sơn Trang Đệ Tam là Diệu Nghĩa Thiền Sư, tức Quế Hoa Công Chúa. Bà còn có danh xưng là Đinh Thị Vân, được gọi tên khác là Thác Bờ Công Chúa hay Miếng Công Chúa. Bà đã góp công chăm sóc vua Lê Thái Tổ và nghĩa quân.
Nguồn gốc của tục thờ Sơn Trang?
Tục thờ Sơn Trang là một tín ngưỡng cổ xưa của người Việt, xuất hiện từ thời Âu Lạc, khoảng cách đây 2000 năm. Trong khi đó, tục thờ Tứ Phủ chỉ được phát triển mạnh mẽ khi có sự xuất hiện của Thánh Mẫu Liễu Hạnh khoảng hơn 600 năm trước.
Lễ vật cúng tại Ban Sơn Trang
Theo truyền thống, khi chuẩn bị lễ mặn cho Ban Sơn Trang, người ta thường sắm theo con số 15 như: 15 con ốc, 15 con cua,… hoặc 15 quả ớt, chanh; có thể chỉ cần 1 quả và chia làm 15 phần, bởi con số này tượng trưng cho 15 vị được thờ ở Ban Sơn Trang (1 vị Chúa, 2 vị Hầu Cận, 12 vị Cô Sơn Trang).
Văn khấn Ban Sơn Trang
Để giúp quý gia chủ, Đồ Cúng Việt xin chia sẻ nội dung đầy đủ của bài văn khấn Ban Sơn Trang:
Ban Sơn Trang, còn gọi là Động Sơn Trang, mang đậm ý nghĩa tâm linh. Nơi đây thờ cúng Tam Tòa Sơn cùng với 12 Cô Sơn Trang. Mặc dù lễ vật và văn khấn tại Ban Sơn Trang khá đơn giản, nhưng người thờ vẫn cần thể hiện lòng thành.
Hướng dẫn cách tiến hành lễ
Để thực hiện lễ một cách chuẩn xác, bạn cần tuân thủ một số quy tắc cơ bản sau đây:
- Khi đến chùa, hãy đảm bảo rằng trang phục của bạn lịch sự và kín đáo.
- Khi dâng lễ, lễ chay và dâng hương là cần thiết. Lễ chay có thể gồm các món như bánh kẹp, hoa quả tươi, chè… Tránh sắm lễ mặn. Nên dùng hương số lẻ: 1, 3, 5, 7 nén. Phổ biến nhất là 3 nén.
- Khi thắp hương, hãy dâng hai tay nâng hương lên ngang trán, vái ba vái rồi cắm hương vào bình thờ. Nếu có sớ thì kẹp vào giữa bàn tay hoặc đặt lên đĩa, nâng đĩa lên ngang mày và vái ba lần.
- Khi khấn lễ, hãy thành tâm và rõ ràng với mong ước của mình. Bạn cũng có thể rung chuông trước khi khấn để linh thiêng được chứng giám.
- Trước khi hạ lễ ở mỗi bàn thờ hãy vái ba vái, sau đó đem tiền, vàng (đồ mã) ra nơi hóa vàng để hóa.