Ngọc Hoàng Thượng Đế là ai? Thời gian tổ chức Tiệc vua cha Ngọc Hoàng là khi nào?
Ngọc Hoàng Thượng Đế chính là vua của Thiên Đình, người nắm quyền quản lý trời đất, bao gồm cả biển cả và cõi âm dương. Ngài đứng trên tất cả các vị thần, tiên, và thánh khác, và sở hữu quyền uy tối cao với khả năng chi phối các hiện tượng tự nhiên như mây, mưa, sấm sét, lửa và nước. Trong đạo Mẫu Việt Nam, Ngọc Hoàng Thượng Đế còn được gọi là Vua cha Ngọc Hoàng, ông cũng là cha của mẫu Liễu Hạnh. Nơi ở của ngài, được biết đến là Thiên Phù, có nhiều Tiên nữ xinh đẹp và Thiên Binh, Thiên Tướng ngày đêm canh gác. Trong đạo mẫu, ngài là vị thần có vị thế cao quý nhất và thường được lập đền thờ riêng biệt tại các đền, phủ.
Theo phong tục Việt Nam, Tiệc vua cha Ngọc Hoàng, hay còn gọi là ngày cúng vía trời, diễn ra vào ngày mùng 09 tháng 01 âm lịch. Vào ngày này, Ngọc Hoàng sẽ ngự giá xuống trần gian. Ngài sẽ được tháp tùng bởi các vị thần như Kim Đồng Ngọc Nữ, 7 vạn Thiên Binh Thiên Tướng, Nam Tào, Bắc Đẩu, Chú Sinh Nương Nương, Phúc Lộc Thọ,… Bên cạnh đó, còn có các thần cai quản dưới hạ giới như Thổ Công, Thổ Địa, Địa Phủ, Thần Sông, Thần Núi, Thần Rừng, và Thần Cây… Tất cả các vị thần tụ hội để nghinh đón Ngọc Hoàng xuống nhân gian vào đầu năm mới nhằm định xét phúc lộc và tội lỗi. Sau khi Ngọc Hoàng đưa ra phán quyết, các thần tiên sẽ thực hiện việc xá tội và ban phúc đến khắp mọi nơi. Vì lý do đó, nhân gian trong Tam giới tổ chức lễ nghinh thỉnh cầu phúc lộc từ Ngọc Hoàng. Ngày này, tại các Đền, Miếu, Quán, Thành Hoàng, người dân sẽ dâng lên 18 món ăn và dâng tấu sớ với mong muốn Ngọc Hoàng sẽ xá tội, ban phúc cả năm. Nhất là đối với gia đình có người thân mới qua đời, những người mất oan nghiệt, hoặc những vong hồn phiêu bạt. Họ cầu mong tổ tiên được xá tội để siêu thoát và sớm đầu thai. Phong tục này vẫn được người dân duy trì, mỗi năm đến ngày mùng 9 tháng 1 âm lịch, người ta lại chuẩn bị lễ vật cúng vía Ngọc Hoàng.
Theo quan niệm tín ngưỡng dân gian, có lý do lễ cúng vía trời diễn ra vào mồng 9 tết âm lịch: vì trong các số từ 1 đến 9, mỗi con số đều có ý nghĩa riêng biệt. Dựa vào ý nghĩa này, lễ cúng vía trời được người xưa lựa chọn. Số 1, mang ý nghĩa vĩ đại và lớn lao của tạo hoá, là số đầu tiên. Biểu thị cho trời và đất là số 2. Ý nghĩa tam tài, tức trời – đất – người, thuộc về số 3, còn số 4 liên quan đến 4 loại khí tượng: nhật – nguyệt – tinh – thần. Số 5 tượng trưng cho ngũ hành: kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ. Sự hoà hợp của trời, đất, và bốn phương Đông, Tây, Nam, Bắc là điều mà số 6 biểu trưng, trong khi số 7 đại diện cho chòm sao Bắc Đẩu. Biểu trưng cho bát quái càn khôn là số 8, còn số 9 tượng trưng cho 9 phương trời, vô cùng bao la và rộng lớn. Dựa trên ý nghĩa của từng số, số 9 được người xưa chọn làm ngày cúng, và số 1 là tháng cúng, để thể hiện rõ rệt về thế giới vũ trụ. Ngọc Hoàng Thượng Đế, người duy nhất có quyền làm cho trời, đất, vạn vật cùng phát triển, chỉ có chức cao nhất có thể làm được điều này.
Cách cúng Ngọc Hoàng Thượng Đế
Không thể thiếu trong lễ vật cúng Ngọc Hoàng Thượng Đế là: những nén nhang thơm, đèn cầy (hay nến cốc), bình hoa tươi, và trà (hoặc nước trắng thông thường). Tuy nhiên, để mâm lễ cúng vía trời cho Ngọc Hoàng Thượng Đế được đầy đủ đúng thủ tục, hương, đèn, hoa quả và phẩm là cần thiết nhất. Những lễ vật này còn được biết đến với tên gọi “lục lễ”, thể hiện 6 loại đồ lễ.
Trong “lục lễ”, lễ vật bao gồm việc sử dụng những nén nhang – đèn cầy (nến cốc) – hoa cho dịp này.
Hoàn toàn có thể tiến hành chuẩn bị cho lễ cúng giống như các lễ cúng truyền thống thông thường của người Việt Nam. Tuy nhiên, khi chuẩn bị trà cúng lên Ngọc Hoàng Thượng Đế có chút khác biệt. Vào ngày cúng Ngọc Hoàng (hay còn gọi là ngày cúng vía trời), trà cúng nên sử dụng loại trà khô và rót vào 9 chiếc chén nhỏ hoặc 9 chiếc chum nhỏ. Điểm khác biệt lớn nhất trong mâm lễ cúng vía trời so với các lễ cúng khác chính là “phẩm”. Phẩm được hiểu là các vật phẩm dùng để cúng tế trời, những vật phẩm này phải là đồ khô. Một số vật phẩm có thể dùng cho ngày vía trời như: bột bán kim, bột khoai mì, nấm đông cô, nấm mèo, bún tàu, tàu hũ, nấm phô mai,… Khi lựa chọn phẩm vật, số lượng mỗi loại thường được chọn theo số lẻ 5, 7, 9. Ngoài ra, gia chủ cần chuẩn bị thêm mía và đường đổ khuôn. Mía nên chuẩn bị một cặp mía vỏ vàng, nguyên cả ngọn. Đối với đường đổ khuôn, gia chủ có thể chọn các hình lục giác, hình thỏi vàng, hình kỳ lân,… Phần vàng mã cần chuẩn bị những thếp tiền vàng (màu vàng), một cặp thùng giấy: một chiếc màu vàng, một chiếc màu bạc.
Khi tiến hành cúng Ngọc Hoàng Thượng Đế, gia chủ cần tắm rửa sạch sẽ, mặc áo quần chỉnh tề, thành tâm bái lạy
Văn khấn Ngọc Hoàng Thượng Đế
Văn khấn dành cho Ngọc Hoàng Thượng Đế được nhắc tới trên đây hi vọng sẽ hữu ích cho quý bạn đọc. Chúc quý bạn luôn giữ được tâm hồn an bình, sống đời thanh thản, và chúc tài lộc đến nhà.