Đền Đồng Bằng (Đền Vua Cha Bát Hải), nằm tại vùng Thái Bình nổi tiếng với những cánh đồng lúa bát ngát, là một bảo tàng điêu khắc gỗ đặc sắc cũng như điểm dừng chân hấp dẫn đối với du khách. Nơi đây thờ phụng Đức Vua Cha Bát Hải Đông Đình, người anh hùng với vai trò lớn lao trong công cuộc bảo vệ và phát triển đất nước từ buổi sơ khai.
Bài cúng Đền Vua Cha Bát Hải.
Tại lễ cúng Đền Vua Cha Bát Hải, bài văn khấn Đền Vua Cha Bát Hải, còn gọi là Văn khấn Tứ Phủ, đóng vai trò quan trọng trong nghi lễ và được đọc như sau:
Vua Cha Bát Hải là ai?
Vua Cha Bát Hải Động Đình là người đứng đầu Thủy Phủ, được biết đến với danh xưng Vua Cha Bát Hải Động Đình, cha của Thủy phủ Thánh mẫu Xích Lân Long nữ. Ngài là nhạc phụ của Kinh Dương Vương (Kinh Xuyên), thủy tổ của Bách Việt.
Ngài giáng sinh vào thời Hùng Duệ Vương – Hùng Vương thứ 18 và lưu dấu tại đền Đồng Bằng (An Lễ – Quỳnh Phụ – Thái Bình). Ngôi đền chính được đặt tại làng Đồng Bằng, xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Đây là nơi được mệnh danh là Đền Vua Cha Bát Hải Thái Bình.
Khi Vua Cha Bát Hải nhận lời vua Hùng thứ 18 để dẹp loạn Thục Vương, dân tộc ta luôn tri ân và gọi Ngài là Vĩnh Công.
– Trong vòng ba ngày, Vĩnh Công đã tiêu diệt quân giặc. Về tới Kinh Đô, vua Hùng phong tặng Ngài danh hiệu: “Vĩnh Công Nhạc Phủ Thượng Đẳng Thần”.
– Vào ngày Ngài ra đi để chầu vua cha Lạc Long, bầu trời đột nhiên trở tối, mây mưa sấm chớp nổi lên, chỉ còn lại xiêm y của Ngài. Ngày 25 tháng 8 âm lịch năm Bính Dần, sau khi dân đã kính cẩn báo lên, vua Hùng phong Ngài là: “Trấn Tây An Tam Kỳ Linh Ứng Đại Vương”.
– Khi Hùng Vương thứ mười tám qua đời và Thục Phán đăng quang, dù chúng ta trở thành dân ngoại tộc, Vĩnh Công giờ đã hóa thành linh thần, mãi mãi bảo hộ dân tộc Bách Việt. Dân gian kính nhớ ơn gọi Ngài là Vua Cha Bát Hải Động Đình.
Sự tích về Vua Cha Bát Hải.
Theo truyền thuyết, dưới thời Hùng Vương thứ 18, khi đất nước bị giặc ngoại xâm xâm lược, triều đình đã chiêu mộ những binh tướng can đảm để bảo vệ tổ quốc. Đối diện với tình thế nguy cấp, triều đình tổ chức lễ triệu hồi Linh Sơn Tú Khí. Long Cung Hoàng Thái Tử, còn gọi là Giao Long, con trai của Lạc Long Quân và Ngọc Nữ, đã nhập thể vào một gia đình tại cửa sông Vĩnh, vùng Trang Hoa Đào (nay thuộc xã An Lễ, Quỳnh Phụ) để giúp vua dẹp giặc. Ngài, cùng hai người em và 10 tướng, tham dự vào trận đánh, bao gồm quan lớn Thượng, quan Đệ tam, và quân sư quê tại Nuồi (huyện Tứ Kỳ, Hải Dương), cùng 28 vị nội tướng và binh sĩ, chỉ trong ba ngày đã đẩy lùi kẻ thù ở 8 cửa biển phía Tây Nam Bộ. Sau chiến thắng lẫy lừng, ngài được phong là “Trấn Tây An Nam Tam Kỳ Linh Ứng – Vĩnh Công Đại vương Tối Thượng Đẳng Linh Thần”. Về sau, Ngài rời quân đội để chăm nom mẫu thân và phát triển bờ biển, chiêu mộ dân cư, hỗ trợ vua Hùng giữ vững biển Lạc Việt.
Ngày 25/8 Âm lịch năm Bính Dần, Vĩnh Công từ trần. Để tưởng nhớ công lao to lớn của Ngài, người dân tôn Ngài là “Vua Cha – Bát Hải Đại Vương” và coi Ngài như cha mẹ của dân làng. Vua Hùng, tiếc thương Vĩnh Công, đã cho sửa sang nơi cư trú thành miếu thờ để khói hương mãi thơm ngát. Hằng năm, vào ngày giỗ Vĩnh Công, các tướng sĩ tụ về Trang Hoa Đào, dâng hương và tổ chức lễ kỷ niệm như truyền thống. Tập tục này đã dần trở thành hội tháng 8 Âm lịch và duy trì đến tận ngày nay.
Vương Bát Hải Đông Đình, nổi danh từ xa xưa với sự linh thiêng, được kính trọng như một Thượng Đẳng Thần trong vùng đất Lạc Việt. Hội tháng 8 Âm lịch diễn ra tại đền, là dịp để con cháu khắp mọi miền tụ họp, chiêm bái và cầu nguyện. Câu tục ngữ dân gian “Tháng 8 giỗ Cha, tháng 3 giỗ Mẹ” để tôn vinh lễ hội tháng 8 tại đền Đồng Bằng, nơi mà người dân thường tới bày tỏ lòng biết ơn và cảm tạ.
Nơi tọa lạc của Đền Vua Cha Bát Hải.
Đền Vua Cha Bát Hải nằm ở xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình,và đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Ngôi đền thuộc quần thể di tích đa dạng, nổi bật với những câu chuyện truyền thuyết về nguồn gốc thần bí của vị thần này, người đã hóa thân và có công lớn trong việc ngăn chặn các cuộc xâm lược, bảo vệ tổ quốc.
Thời gian tổ chức lễ hội tại Đền.
Hằng năm, vào ngày 25 tháng 8 âm lịch, dân cư địa phương lại hội tụ về Đền Đồng Bằng để dự lễ hội, bày tỏ lòng kính phục và tri ân Vua Cha Bát Hải, người anh hùng đã dũng cảm bảo vệ người dân và góp phần lớn trong việc bảo vệ quốc gia. Lễ hội tại đền diễn ra từ ngày 20 đến 26 tháng 8 âm lịch, đánh dấu sự kiện văn hóa quan trọng ở Thái Bình. Câu ca dao dưới đây:
“Dù ai buôn bán trăm nghề,
Hai mươi tháng tám nhớ về Đào thôn”.
là lời nhắc cho người dân Thái Bình rằng, dù công việc bận bộn hay đang ở bất kỳ đâu, họ vẫn luôn nhớ về này lễ hội lớn này để nhìn lại nguồn cội và khắc sâu công lao của tổ tiên.
Chuẩn bị lễ vật cho Vua Cha Bát Hải
Không chỉ vào dịp lễ hội hàng năm, mà kể cả những ngày thường xuyên, nhiều người dân vẫn đến đền để lễ bái và tưởng nhớ công ơn của vị anh hùng cùng các đấng thần linh. Khi hành hương tới đền Đồng Bằng, mọi người đều mang lòng kính ngưỡng về phía Đức Vua Cha.
Vì lý do đó, khi tới Đền Đồng Bằng, mọi người thường chuẩn bị lễ vật thật chu đáo và đầy đủ để cầu Tài Lộc, chiêm bái và thưởng ngoạn cảnh đẹp nơi đây. Người đến dâng lễ có thể chọn lễ chay hoặc lễ mặn tùy tâm.
Lễ chay bao gồm: hương, hoa tươi, quả chín, phẩm oản, xôi chè.
Lễ mặn gồm có: gà, giò, trầu cau, rượu…
Trong đó, oản lễ là vật phẩm mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên mâm cỗ cúng.
Mặc dù Oản lễ có nhiều màu sắc và hình dạng, oản dâng Vua Cha Bát Hải thường mang màu trắng, bởi Ngài là Vua Cha đứng đầu miền Nước trong 4 miền và màu trắng là màu biểu trưng.